કાર્બનિક પ્રતિક્રિયાઓના મુખ્ય પ્રકારો અને તેમની ક્રિયાવિધિ શું છે?
(A) કાર્બનિક પ્રતિક્રિયાઓના મુખ્ય પ્રકારો નીચે મુજબ છે:
$i$. વિસ્થાપન પ્રતિક્રિયાઓ: આ પ્રતિક્રિયાઓમાં,અણુમાં રહેલા એક પરમાણુ અથવા પરમાણુઓના સમૂહને બીજા પરમાણુ અથવા સમૂહ દ્વારા બદલવામાં આવે છે.
$ii$. યોગશીલ પ્રતિક્રિયાઓ: આમાં બે અણુઓ જોડાઈને એક જ નીપજ બનાવે છે,જે સામાન્ય રીતે અસંતૃપ્ત સંયોજનોમાં જોવા મળે છે.
$iii$. વિલોપન પ્રતિક્રિયાઓ: આમાં અણુમાંથી બે પરમાણુઓ અથવા સમૂહો દૂર થાય છે,જેના પરિણામે ઘણીવાર દ્વિબંધ અથવા ત્રિબંધ બને છે.
$iv$. પુનઃરચના પ્રતિક્રિયાઓ: આમાં એક જ અણુની અંદર પરમાણુ અથવા સમૂહનું સ્થળાંતર થઈને બંધારણીય સમઘટક બને છે.
$i$. વિસ્થાપન પ્રતિક્રિયાઓ: આ પ્રતિક્રિયાઓમાં,અણુમાં રહેલા એક પરમાણુ અથવા પરમાણુઓના સમૂહને બીજા પરમાણુ અથવા સમૂહ દ્વારા બદલવામાં આવે છે.
$ii$. યોગશીલ પ્રતિક્રિયાઓ: આમાં બે અણુઓ જોડાઈને એક જ નીપજ બનાવે છે,જે સામાન્ય રીતે અસંતૃપ્ત સંયોજનોમાં જોવા મળે છે.
$iii$. વિલોપન પ્રતિક્રિયાઓ: આમાં અણુમાંથી બે પરમાણુઓ અથવા સમૂહો દૂર થાય છે,જેના પરિણામે ઘણીવાર દ્વિબંધ અથવા ત્રિબંધ બને છે.
$iv$. પુનઃરચના પ્રતિક્રિયાઓ: આમાં એક જ અણુની અંદર પરમાણુ અથવા સમૂહનું સ્થળાંતર થઈને બંધારણીય સમઘટક બને છે.
Explore More
Similar Questions
કોલમ-$(I)$ માં આપેલી પ્રક્રિયાઓને કોલમ-$(II)$ માં આપેલા પ્રક્રિયાના પ્રકાર સાથે જોડો.
કોલમ-$(I)$ (પ્રક્રિયા) કોલમ-$(II)$ (પ્રક્રિયાનો પ્રકાર) $(A)$ $\text{Cyclohexene} + Br_2 \xrightarrow{\Delta, uv} \text{3-Bromocyclohexene}$ $(i)$ $\text{કેન્દ્રાનુરાગી વિસ્થાપન}$ $(B)$ $\text{4-Hydroxybenzyl alcohol} + HCl \xrightarrow{\Delta} \text{4-Hydroxybenzyl chloride}$ $(ii)$ $\text{ઇલેક્ટ્રોનઅનુરાગી યોગશીલ}$ $(C)$ $\text{Cyclohexene} + Br_2 \xrightarrow{CCl_4} \text{1,2-Dibromocyclohexane}$ $(iii)$ $\text{મુક્તમૂલક વિસ્થાપન}$ $(D)$ $\text{Toluene} + Cl_2 \xrightarrow{Fe, \text{dark}} \text{o/p-Chlorotoluene}$ $(iv)$ $\text{એરોમેટિક ઇલેક્ટ્રોનઅનુરાગી વિસ્થાપન}$
| કોલમ-$(I)$ (પ્રક્રિયા) | કોલમ-$(II)$ (પ્રક્રિયાનો પ્રકાર) |
|---|---|
| $(A)$ $\text{Cyclohexene} + Br_2 \xrightarrow{\Delta, uv} \text{3-Bromocyclohexene}$ | $(i)$ $\text{કેન્દ્રાનુરાગી વિસ્થાપન}$ |
| $(B)$ $\text{4-Hydroxybenzyl alcohol} + HCl \xrightarrow{\Delta} \text{4-Hydroxybenzyl chloride}$ | $(ii)$ $\text{ઇલેક્ટ્રોનઅનુરાગી યોગશીલ}$ |
| $(C)$ $\text{Cyclohexene} + Br_2 \xrightarrow{CCl_4} \text{1,2-Dibromocyclohexane}$ | $(iii)$ $\text{મુક્તમૂલક વિસ્થાપન}$ |
| $(D)$ $\text{Toluene} + Cl_2 \xrightarrow{Fe, \text{dark}} \text{o/p-Chlorotoluene}$ | $(iv)$ $\text{એરોમેટિક ઇલેક્ટ્રોનઅનુરાગી વિસ્થાપન}$ |
Medium
View Solutionખાલી જગ્યા પૂરો:
$(1)$ ......... એ $C_6H_5Br_2$ નું નામ છે.
$(2)$ .......... અને ......... એ અનુક્રમે આલ્ડિહાઈડ અને હાઈડ્રોક્સિલ ક્રિયાશીલ સમૂહના પ્રત્યયો છે.
$(3)$ $CH_3-Cl$ ના $C-Cl$ બંધના હોમોલિટિક વિભાજન દ્વારા $A$ બને છે,જ્યારે હેટરોલિટિક વિભાજન દ્વારા $B$ બને છે.
$(4)$ સહસંયોજક બંધનું વિભાજન ......... અને ......... પ્રકારનું હોય છે.
$(1)$ ......... એ $C_6H_5Br_2$ નું નામ છે.
$(2)$ .......... અને ......... એ અનુક્રમે આલ્ડિહાઈડ અને હાઈડ્રોક્સિલ ક્રિયાશીલ સમૂહના પ્રત્યયો છે.
$(3)$ $CH_3-Cl$ ના $C-Cl$ બંધના હોમોલિટિક વિભાજન દ્વારા $A$ બને છે,જ્યારે હેટરોલિટિક વિભાજન દ્વારા $B$ બને છે.
$(4)$ સહસંયોજક બંધનું વિભાજન ......... અને ......... પ્રકારનું હોય છે.
Medium
View Solutionસહસંયોજક બંધનું વિખંડન એટલે શું? તેના પ્રકારો ઉદાહરણ અને મુખ્ય તફાવત સાથે સમજાવો.
Difficult
View Solutionઆપેલ અણુ $x$ માટે,ઇલેક્ટ્રોફાઇલના હુમલા માટે પસંદગીનું સ્થાન કયું છે?
નીચેના વિધાનો માટે સાચું કે ખોટું જણાવો:
$(i)$ સહસંયોજક બંધના હોમોલિટીક વિભાજન દ્વારા ધન અને ઋણ આયનો બને છે.
$(ii)$ સહસંયોજક બંધના હેટરોલિટીક વિભાજન દ્વારા ધન અને ઋણ આયનો બને છે.
$(iii)$ $CH_3-Cl$ ના $C-Cl$ બંધમાં માત્ર હોમોલિટીક વિભાજન શક્ય છે.
$(iv)$ જો બંધનું હેટરોલિટીક વિભાજન થાય,તો તેમાં આયનીય અથવા ધ્રુવીય પ્રકારની પ્રતિક્રિયાઓ થાય છે.
$(i)$ સહસંયોજક બંધના હોમોલિટીક વિભાજન દ્વારા ધન અને ઋણ આયનો બને છે.
$(ii)$ સહસંયોજક બંધના હેટરોલિટીક વિભાજન દ્વારા ધન અને ઋણ આયનો બને છે.
$(iii)$ $CH_3-Cl$ ના $C-Cl$ બંધમાં માત્ર હોમોલિટીક વિભાજન શક્ય છે.
$(iv)$ જો બંધનું હેટરોલિટીક વિભાજન થાય,તો તેમાં આયનીય અથવા ધ્રુવીય પ્રકારની પ્રતિક્રિયાઓ થાય છે.
Medium
View SolutionVedclass Products
For Students
Vedclass Test Series
Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.
Start Free TrialFor Teachers
Exam Paper Generator
Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.
Try FreeFor Institutes
Online Exam Module
Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.
See Demo